Kortweg Ommerschans-Balkbrug

Ommerschans – sporen van strijd en arbeid

Bij aankomst valt meteen het oude kanon op, een stille herinnering aan de tijd dat hier in de 17^e eeuw de Spanjaarden de baas waren. De Ommerschans werd aangelegd tussen 1523 en 1628 als verdedigingswerk, bedoeld om het omliggende land te beschermen. Eeuwen later, in 1820, blies Johannes van de Bosch de plek nieuw leven in: de schans werd onderdeel van een bedelaarskolonie van de Maatschappij van Weldadigheid. Armen en zwervers moesten hier onder dwang landarbeid verrichten. Het begin van de eerste strafkolonie. 

Kerkhof Ommerschans

Langs de resten van de oude wallen wandelen we richting het kerkhof van Ommerschans. Veel mensen stierven vroegtijdig in de strafkolonie.Toen ik hier eerder de Trage Tocht Ommerschans wandelde vond ik het al indrukwekkend: rijen stenen kruizen zonder namen, anoniem en stil. Nu sta ik er weer en het blijft een trieste aanblik. Er liggen zo’n 5500 mensen begraven, een getal dat nauwelijks te bevatten is.

Stapstenen over schansgracht

Bij laag water kun je via de stapstenen langs de wal lopen en de schansgracht oversteken. Maar vandaag – eind oktober – staan de stenen onder water. Geen doorkomen aan, dus we draaien om en vervolgen onze weg over het pad dat leidt langs akkers en de schans.

Langs akkers en door bos

Het landschap opent zich en we lopen over een mooi pad langs velden. Even later duiken we een klein bosje in. Hier hangt een geur van vochtige aarde. In het bos wordt gewerkt: een grote tractor met aanhangwagen vol boomstammen rijdt voorbij en laat enorme sporen achter in het zandpad.

Molen De Star en Balkbrug

Aan de rand van het bos doemt Korenmolen De Star op. Vanaf hier wandelen we langzaam de bewoonde wereld van Balkbrug binnen. Bij MFC ’t Trefpunt vind je de Koloniekamer, een kleine expositie over het koloniale verleden van deze streek. Ook starten hier verschillende gemarkeerde wandelroutes. Zelf liep ik ooit de blauwe route van Balkbrug. Het verslag daarvan lees je hier.

Het Heuveltjesbos en het meer

Na de drukte van het dorp zoeken we opnieuw de rust op in het Heuveltjesbos. De naam zegt het al: het pad golft hier op en neer tussen beuken en dennen. De zon breekt door en tovert de herfstbladeren om tot een explosie van kleur.

Aan de rand van het bos ligt de visvijver Heuveltjesbosmeer, ingeklemd tussen bebouwing en natuur. Het bankje met uitzicht over het water is al bezet – niet zo gek, want het is een heerlijke plek om even stil te zijn.

Dienstwoningen Balkbrug

Terug richting het dorp passeren we langs de Ommerweg een aantal typische dienstwoningen: twee-onder-een kapwoningen, ontworpen door Willem Metzelaar, bekend van vele justitiële gebouwen.

Beukenlaan Dronkenmanslaan

Aan het begin van de Frans Halsstraat valt een klein wit tolhuisje op, bijna sprookjesachtig. De straat gaat over in de Dronkenmanslaan, een laan met oude beuken. We wandelen achter het voormalige het Rijksinstituut Veldzicht langs, tegenwoordig een centrum voor transculturele psychiatrie, terug naar de parkeerplaats van de Ommerschans.

De route Kortweg Ommerschans-Balkbrug is verrassend afwisselend. In slechts acht kilometer wandel je van een plek vol geschiedenis naar rustige bossen en glooiende paadjes. Een korte, maar betekenisvolle wandeltocht, perfect voor wie houdt van natuur met een verhaal. Ik geef de route:

Alle foto’s