Mini camino in Friesland: Bolsward – Completen (St. Tituspad)

Historisch Bolsward • Kleine dorpen • Oude kloosters • Friese vaarten

Het St. Tituspad, ook bekend als Completen, is een van de vier camini van het St. Odulphuspad. Deze pelgrimswandeling voert je vanuit historisch Bolsward door het Friese landschap langs oude kloostergronden, kleine dorpen en kronkelende vaarten.

De route is vernoemd naar Titus Brandsma, de in Bolsward geboren karmeliet, priester en verzetsman die in 1942 in concentratiekamp Dachau om het leven kwam.

Ik wandel deze dag mijn allereerste camini. Ik ben benieuwd of ik onderweg de drie kernwaarden van het St. Odulphuspad – stilte, rust en ruimte – zelf zal ervaren.

Wat is het St. Tituspad (Completen)?

Completen is de naam van het laatste gebedsmoment van de dag in de christelijke getijdengebeden. Dat past bij het bezinnende karakter van een pelgrimsroute. De route is vernoemd naar Titus Brandsma.

Wandelen met RoutAbel

RoutAbel is een gratis Nederlandse route-app van AbelLeisure, waarmee je kunt wandelen, fietsen en varen. De routes bevatten verhalen, foto’s en geluids- of filmfragmenten over de omgeving. De kaarten en navigatie werken volledig zonder internet.

Let op tijdens het broedseizoen:

Een deel van de route loopt over een graspad langs de Kloostervaart. Dit weidegebied is tijdens het broedseizoen gesloten. Controleer vooraf bij de routebeheerder of er een alternatieve route beschikbaar is.

Mijn wandelervaring

Bolsward

De route begint bij de Martinikerk en maakt eerst een rondje door het historische Bolsward. Ik wandel langs het schitterende stadhuis en de prachtige oude gevels aan de gracht.

Ook de Broerekerk, een van de oudste gebouwen van Bolsward, komt voorbij. Deze middeleeuwse kerk werd door een brand zwaar beschadigd, waarna lange tijd alleen de ruïne overbleef. In 2006 kreeg de kerk een bijzonder glazen dak. Helaas staat de binnenkant tijdens mijn bezoek in de steigers en is de kerk gesloten voor publiek. Heb ik weer!

Op zoek naar de stilte: kloosters en Hartwerd

Stilte, rust en ruimte: het zijn de drie kernwaarden van het St. Odulphuspad. En onderweg merk ik dat ik ze alle drie tegenkom. Het is stil op de landweggetjes, waar nauwelijks verkeer rijdt. Af en toe hoor ik alleen de wind door het riet. Ook is het rustig, want ik kom maar weinig andere wandelaars tegen. En de ruimte? Die is hier volop aanwezig. Op sommige plekken kan ik eindeloos ver over het Friese landschap kijken.

Over kronkelende landweggetjes wandel ik naar het gehucht Hartwerd. De geschiedenis gaat terug tot het begin van de jaartelling. De naam verwijst naar een werd, een terp, een opgeworpen woonheuvel. Verscholen tussen de bomen staat een klokkenstoel. De middeleeuwse klok, die waarschijnlijk afkomstig was uit klooster Bloemkamp heeft ook de Duitse bezetting overleefd, maar is inmiddels onbruikbaar. De huidige klok dateert uit de twintigste eeuw en luidt nog altijd bij begrafenissen.

Wist je dat klokkenstoelen vaak werden gebouwd op plaatsen waar een kerk met toren te kostbaar was?

Wandelen over de Middelzeedijk

Zoals de naam doet vermoeden liep hier vroeger een dijk met de Middelzee, dat ooit een deel van de Waddenzee was. Stel je eens het jaar 1200 voor. Het water klotst tegen de dijk waarop je loopt. Ook hier is het uitzicht weids. De Middelzee heeft inmiddels plaats gemaakt voor groene weilanden.

Het venster bij Oldeclooster

Oldeclooster, Kloosterweg, Kleasterfeart… Alle namen hier duiden op een lange kloostergeschiedenis. En dat klopt. Vroeger stond hier klooster Bloemkamp. Door de inpoldering kreeg het klooster veel land in bezit. Het monument, in de vorm van een kloosterraam, is opgebouwd uit kloostermoppen. Op het infobord is te zien hoe groot hoe het kloostercomplex was.

Door het weidegebied naar Burgwerd

Ik ga verder over een graspad langs de Kloostervaart. Eeuwen geleden stroomde hier De Oude Rijd, een oeroude geul van de Middelzee. Stuk niet gemaaid, best zwaar lopen. Sporen van een oeroud waddenlandschap. Op het klaphek een routemarker. Deze heeft in principe geen functie als bewegwijzering.

Verder over een kronkelend rustig landweggetje naar Burgwerd. Althans, de motoren niet meegerekend, die hier door de bochten scheuren. De Johanneskerk piekt er bovenuit en zie je al van ver. Trouwens, onderweg zie ik overal in de verte kerktorens boven de huizen uitsteken.

Langs de Bolswardertrekvaart terug naar Bolsward

En dan volgt een kilometerslang stuk langs de Bolswardertrekvaart. Saai is dit stuk totaal niet. De vaart kronkelt door het landschap. Ik moet wel goed letten op de vele elektrische fietsers. De tegemoetkomende zie ik, maar afremmen doen ze nauwelijks. Het fietspad is smal en ik sta dan ook geregeld even stil in de berm. Vroeger trokken ze hier met paard of met mens de schepen voorwaarts. Nu is het genieten van het weidse uitzicht, het wuivend riet en de jonge jongens die net een jonge snoek hebben gevangen.

De Martinikerk leidt mij terug naar Bolsward en na een leuk stukje over de Rânne met oude knotwilgen ben ik terug bij het startpunt.

Routegids

Bij het St. Odulphuspad hoort de routegids St. Odulphuspad. Met de code in het boek kun je de 15 digitale wandeltrajecten downloaden, zodat je deze kunt wandelen met je smartphone als gids. Kijk voor verkoopadressen op www.odulphuspad.nl

Mijn ervaring & waardering

Deze eerste camini heeft me enthousiast gemaakt voor het St. Odulphuspad. Binnenkort wil ik beginnen aan de volledige pelgrimsroute. Ik ben benieuwd wat de vijftien trajecten me gaan brengen.

Je hoeft niet religieus te zijn om van het St. Tituspad te genieten. De combinatie van cultuurhistorie, oude kerken, kleine dorpen en het weidse Friese landschap maakt deze wandeling ook voor niet-religieuze wandelaars interessant. En de stilte, rust en ruimte? Die zijn onbetaalbaar!

Alle foto’s

Meer wandelroutes in Zuidwest-Friesland

Zin in meer wandelroutes in Zuidwest-Friesland? Hieronder vind je drie routes die minstens zo de moeite waard zijn.

In deze blog staan affiliate links. Als je via zo’n link iets koopt, ontvang ik een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Daarmee steun je mijn website, zonder dat het jou iets extra kost. Dankjewel!