De bronst van het edelhert: waar hoor je burlende herten?

De bronst van het edelhert is een van de indrukwekkendste natuurervaringen in Nederland. Vanaf september klinkt op de Veluwe het karakteristieke burlen van de mannetjes. Een diep, rauw geluid dat over de heide en door de bossen galmt. Waar kun je dit bijzondere geluid horen en wanneer heb je de meeste kans om edelherten te zien?

Ooit zag ik in Het Nationale Park De Hoge Veluwe een hele kudde edelherten bij elkaar. Een machtig mooi gezicht. Het was vlak voor sluitingstijd en de herten stonden rustig bij elkaar. Helaas was het in november en daarmee was de bronsttijd al voorbij.

Een burlend edelhert heb ik nog nooit gehoord. Het lijkt me geweldig om tijdens een wandeling ineens dat diepe oergeluid vanuit het bos of vanaf de heide te horen. De bronst is dan ook een natuurervaring die ik zelf graag nog eens wil meemaken.

Wat is de bronst?

De bronst is de paartijd van het edelhert. In het najaar gaan de mannelijke edelherten op zoek naar hindes en proberen ze indruk te maken op de vrouwtjes.

Dat gaat gepaard met veel geluid: het bekende burlen. Maar soms wordt er ook gevochten. De mannetjes kunnen hun geweien tegen elkaar slaan om te bepalen wie de sterkste is.

Wanneer is de bronsttijd?

De bronst van het edelhert vindt globaal plaats van half september tot half oktober. Het hoogtepunt ligt meestal in de tweede helft van september. De exacte periode kan per jaar verschillen.

September is daarom dé maand om op zoek te gaan naar burlende edelherten. De Veluwe is hiervoor de bekendste bestemming, maar ook buiten de Veluwe kun je de bronst beleven.

Wat is burlen eigenlijk?

Het burlen is de lokroep van het mannelijke edelhert. Het klinkt diep, rauw en bijna als een oerkreet. Het geluid kan over grote afstand worden gehoord.

Soms hoor je vanuit verschillende richtingen herten naar elkaar burlen. En met een beetje geluk hoor je niet alleen het burlen, maar zie je ook de veroorzaker van het geluid.

Je hoeft een edelhert overigens niet te zien om de bronst mee te maken. Alleen al ergens op de heide staan en vanuit de verte het burlen horen, lijkt me een bijzondere ervaring.

Luister hier naar burlende edelherten

Waar kun je het burlen horen?

De Veluwe is dé plek om tijdens de bronst op zoek te gaan naar edelherten. In verschillende natuurgebieden zijn er wandelroutes en wildobservatieplekken waar je kans hebt om het burlen te horen en de dieren te zien.

Nationaal Park Veluwezoom

Nationaal Park Veluwezoom is een van de bekendste plekken om de bronst te beleven. Natuurmonumenten heeft hier een speciale Bronstroute van 10,4 kilometer. De route voert over de heide en door het bos en wordt juist tijdens de bronst aanbevolen. Je hebt hier kans om edelherten te horen burlen.

Let er wel op dat de Bronstroute alleen toegankelijk is tussen zonsopkomst en zonsondergang.

Wandelroute: Bronstroute Veluwezoom – 10,4 km
Startpunt: Paviljoen De Posbank, Beekhuizenseweg 1, Rheden

Observatiepost De Elsberg: goede plek om wild te observeren.

Het Nationale Park De Hoge Veluwe

Ook Het Nationale Park De Hoge Veluwe is een goede plek om edelherten te zien. Verspreid over het park liggen verschillende wildobservatieplekken.

Ik heb hier zelf ooit een hele kudde edelherten gezien. Het was vlak voor sluitingstijd en de dieren stonden rustig bij elkaar. Een indrukwekkend gezicht dat ik niet snel zal vergeten.

Tijdens de bronst worden in het park extra rustgebieden ingesteld. Daardoor kunnen bepaalde wandelpaden tijdelijk afgesloten zijn. Controleer daarom vooraf de actuele informatie van het park.

Wildkijkschermen op de Veluwe

Staatsbosbeheer heeft op verschillende plaatsen op de Veluwe openbare wildkijkschermen en uitkijkpunten. Twee bekende plekken zijn Ringakker bij Spelderholt en Alvenschoten bij Hoog Buurlo.

Bij deze plekken kun je zelf rustig plaatsnemen en afwachten of er wild verschijnt. De meeste kans om wild te zien heb je volgens Staatsbosbeheer ’s morgens vroeg of juist tegen de schemering.

Bij Ringakker kun je het wild kijken bovendien combineren met een wandeling.

Wandelroute: Spelderholt – 10,7 km
Startpunt: Parkeerplaats Landal Miggelenberg, Miggelenbergweg 65, Hoenderloo

Deelerwoud

Het Deelerwoud is een relatief rustig gebied op de Veluwe, met uitgestrekte bossen en grote heidevelden. Juist die rust maakt het een aantrekkelijke plek voor wild.

In het gebied leven onder andere damherten en edelherten. Natuurmonumenten noemt het Deelerwoud bovendien als een plek waar je goede kans hebt om herten en ander wild te spotten.

Wandelroute: Herten spotten in het Deelerwoud – 5,7 km
Startpunt: Parkeerplaats Deelerwoud, Oude Arnhemseweg, Deelen

Planken Wambuis

Ook Planken Wambuis is een mooie plek voor wildliefhebbers. Het gebied bestaat uit bossen, glooiende heidevelden, akkers en zandverstuivingen. Edelherten behoren tot de grote zoogdieren die hier leven.

Verspreid door het gebied zijn uitkijkpunten waar je ongezien naar het wild kunt kijken. Met een beetje geluk zie je niet alleen een edelhert, maar ook wilde zwijnen, reeën of de grote grazers die hier rondlopen.

Wandelroute: Planken Wambuis – 8 km
Startpunt: Parkeerplaats Oud Reemst, Harderwijkerweg 1A, Otterlo

Leuvenumse Bossen

In de Leuvenumse Bossen leven eveneens edelherten. Het gebied is vooral bekend om de prachtige Leuvenumse Beek, maar ook voor liefhebbers van wild is het een interessante plek.

Wie vroeg op pad gaat, maakt kans om een edelhert of ander wild te zien. Natuurmonumenten noemt de Leuvenumse Bossen dan ook als een plek om wild te spotten.

Wandelroute: Heetjesroute – 8 km
Startpunt: Parkeerplaats Hierderweg, Hierderweg 19, Hulshorst

Oostvaardersplassen

Voor de bronst hoef je overigens niet per se naar de Veluwe. Ook in de Oostvaardersplassen leven edelherten.

Staatsbosbeheer organiseert hier speciale bronstexcursies vanuit een ecokar. Je rijdt daarmee het gebied in en hebt kans om de burlende herten te horen en te zien. Er zijn excursies vanuit zowel Lelystad als Almere.

Wil je zelfstandig op pad, controleer dan vooraf goed welke delen van het gebied toegankelijk zijn. De Oostvaardersplassen bestaan voor een groot deel uit rust- en natuurgebieden waar je niet vrij kunt rondlopen.

Wanneer heb je de meeste kans?

De grootste kans om edelherten te zien heb je vroeg in de ochtend of tegen de avond. In de bronsttijd zijn de dieren bovendien vooral op rustige plekken actief. Ga daarom niet midden op de dag op zoek naar herten, maar kies een rustig moment en neem vooral de tijd.

Tip: koude, heldere nachten kunnen gunstig zijn voor het burlen. Staatsbosbeheer merkt bijvoorbeeld op dat je vooral vóór of na een koude nacht goed kunt horen hoe actief de herten zijn.

Wat neem je mee?

Voor een wandeling tijdens de bronst heb je niet veel nodig. Neem wel het volgende mee:

• Een verrekijker om herten op afstand te bekijken
• Goede wandelschoenen
• Warme kleding
• Onopvallende kleding zodat je minder snel opvalt
• Eventueel een camera

Een beetje geduld is misschien het belangrijkste dat je meeneemt.

Waar moet je rekening mee houden?

Edelherten zijn wilde dieren en tijdens de bronst hebben de mannetjes al hun energie nodig voor het burlen, imponeren en soms vechten.

Blijf daarom altijd op de aangegeven paden en houd afstand van de dieren. Probeer een hert nooit dichterbij te lokken en loop er niet achteraan wanneer het wegloopt.

Wees stil en beweeg rustig. Ook sterke geuren kunnen dieren verstoren, dus laat parfum en sterk geurende deodorant liever achterwege.

Houd bovendien rekening met de toegangsregels van het gebied. In veel natuurgebieden mag je alleen tussen zonsopkomst en zonsondergang komen. Tijdens de bronst kunnen daarnaast bepaalde gebieden of wandelpaden tijdelijk worden afgesloten om de dieren rust te geven.

Burlende herten horen: een bijzondere natuurervaring

Een kudde edelherten zien is al een belevenis. Maar een burlend hert horen lijkt me minstens zo bijzonder. Misschien zelfs nog spannender. Je ziet niets, staat stil op een bospad of heideveld en dan klinkt er ineens vanuit de verte een diepe burl.

Ik heb het nog nooit meegemaakt, maar het staat hoog op mijn lijstje. Dus wil je de bronst van het edelhert beleven? Trek er in september of begin oktober op uit, zoek een rustig plekje en neem vooral de tijd om te luisteren.

Misschien hoor je het burlen al voordat je het edelhert ziet.

Veel wandelplezier!

Detty

Hoi, wat leuk dat je er bent!
Ik ben Detty – wandelaar, blogger en routeontwerper.

Ik trek er graag op uit over rustige paden en deel hier mijn wandelroutes en persoonlijke verhalen..

Wandelen brengt mij rust en ruimte.
Even weg van alles, terug naar mezelf.

→ Alle wandelroutes